ایران و انگلیس دارای ظرفیت شکل دهی به یک دیالوگ جدی و پویا هستند

روزنامه همشهری چاپ تهران روز شنبه 11 / 8 / 87 مصاحبه ای با آقای رسول موحدیان سفیر جمهوری اسلامی ایران در انگلستان انجام داد و برخی از ابعاد روابط دو کشور را مورد سئوال قرار داد .

ذیلا متن این مصاحبه را می خوانید:

همشهری : به نظر می رسد دولت فعلی انگلیس در اتخاذ اقدامات تحریمی و سختگیرانه علیه ایران ، همراهی وسیعی با آمریکائی ها از خود نشان داده و می دهد . به نظر شما تاثیر تغییرات سیاسی در انگلیس بر روابط دو جانبه تهران و لندن در سال اخیر به چه نحوی بوده است ؟

شما حتما واقفید که روابط دو کشور تحت تاثیر یک ذهنیت تاریخی قرار دارد که خواهی نخواهی بر الگوهای رفتاری و تعاملات فیمابین اثر می گذارد . البته این همه مطلب نیست و رویکردهای سیاسی در انگلیس می تواند به تصحیح این ذهنیت تاریخی کمک کند . استمرار سیاست ها و فراز و نشیب های مناسبات ، الگویی از روابط را بین ایران و انگلیس رقم زده که کمتر از تغییرات سیاسی دولت ها در لندن تاثیر پذیر بوده است . اهداف راهبردی و همسویی لندن با واشنگتن به ویژه در دوره مابعد 11 سپتامبر در سطح بین المللی و منطقه ای و بی توجهی به چارچوب های دوجانبه ، مقوم اقدامات تحریمی و سختگیرانه و به نوبه خود موجب استمرار این ذهنیت تاریخی است .

همشهری : با توجه به اعمال فشارهای سیاسی از سوی دولت انگلیس بر ایران در موضوعات مختلف ، آینده تعاملات دو کشور را چگونه ارزیابی می کنید؟ به نظر می رسد چشم انداز روابط به سمت بهبودی بیشتر پیش نمی رود .

همانطور که اشاره شد روابط ایران و انگلیس الگوی خاص خود را دارد و با شاخص های مربوط به خود سنجیده می شود. ما در مقابل فشارهای سیاسی و یا تقاضاهای غیر منطقی بی تفاوت نیستیم . استمرار روابط دیپلماتیک بین دو کشور در سطح سفیر ، ظرفیت مناسبی را برای گفت و گو و مذاکره فراهم می آورد و برای پیشبرد و تبیین نظراتمان و همچنین برقراری تماس ها در سطوح دولتی نیز از این ظرفیت جهت تفهیم و تفاهم استفاده می کنیم . پیشرفت و پسرفت در مناسبات ایران و انگلیس را باید با توجه به الگوی خاص مناسبات مورد ارزیابی قرار داد و وجود افتراق نظرات و منافع در پاره ای از حوزه ها و اشتراک در برخی دیگر می تواند یک دیالوگ جدی و پویا بین ما شکل دهد . من به چشم انداز این تعاملات فیمابین نه خوشبینم و نه بدبین ، چرا که مسیر مناسبات فیمابین از میان تحولات پر افت و خیز و گسترده منطقه ای و بین المللی می گذرد و باید آن را مدیریت کنیم . 

همشهری : محورهای اصلی گزارش شما به نمایندگان مجلس در باره روابط تهران - لندن چه بود ؟

کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس علاقمند به نشست و تبادل نظر با سفرای کلیدی کشورمان بوده و به طور معمول در این نشست ها سئوالات و ابهامات نمایندگان مطرح می شوند. در دیدار مشترکی که داشتیم طیف مسائل مربوط به روابط فیمابین و مواضع انگلیس در قبال کشورمان و منطقه مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت و نمایندگان نسبت به برخی از موضوعات از جمله گسترش تروریسم و مواد مخدر در افغانستان و خارج کردن منافقین از فهرست تروریستی انگلیس حساس بودند . این موضوعات مورد توجه جدی دولت جمهوری اسلامی ایران نیز هست و در مذاکرات با طرف انگلیسی هم در دستور کار جاری قرار دارد.

همشهری : چه اقدامات عملی از سوی ایران  در قبال سیاست های مداخله جویانه و غیر دوستانه انگلیس ، به ویژه در موضوع پرونده هسته ای ، صورت گرفته است ؟

انگليس از زمان دولت هشتم در سال 1382 خود را درگير مذاكرات هسته اي ايران كرد. ديپلماسي اين كشور اساساً مبتني بر بر چيدن تاسيسات و ظرفيت هسته اي كشورمان شكل گرفت كه خود را هراز چندي در اشكال پيشنهاد ات حاشيه اي و منصرف كننده نشان مي دهد . اين رويكرد عملاً در تعارض آشكار با حقوق مصرح كشورهاي عضو معاهدة منع گسترش هسته اي (NPT) از جمله ج. ا.ايران برای برخورداري از تكنولوژي صلح آميز هسته اي قرارمي گيرد و بنابراين بطور بالقوه و بالفعل مانع شونده محسوب مي شود. آنها در يكسري مذاكراتي كه بعداً به موافقتنامة پاريس منجر شد ، ابتدا احساس مي كردند كه به موفقيتي براي منصرف كردن ايران از حقوق حقه اش دست يافته اند ، ليكن رويكرد منطقي و قاطع ما در طول سه سال گذشته مرحله به مرحله مذاكرات فشرده اي را در سطوح دو جانبه و چند جانبه با انگليس به پيش برد و با ارائه پيشنهادات جدي و ابتكاري در اين زمينه و آمادگي براي انجام مذاكره بر اساس حقوق و تعهداتمان هم اكنون به نقطه اي رسيده ايم كه رويكرد تهديد و تطميع آنها عملاً بلا تاثير گرديده و روبه افول گذارده است. زماني بود كه دولت انگليس منكر حق غني سازي هسته اي ايران بطور مطلق بود، ولي امروز آنها صحبت از انجماد و استمرار غني سازي در سطح چندين هزار سانتيريفيوژ موجود در ايران مي كنند. اين دستآورد مرحله اي كه حتي برخي از نخبگان در ابتدا با ناباوري به آن مي نگريستند ، به سادگي بدست نيامده ودر جاي خود حاصل ترس زدائي از حوزه ديپلماسي و مديريت منطقي و مقتدرانه در عرصة عملي است. قطعنامه اخير 1835 شوراي امنيت سازمان ملل كه در حد يك بيانيه سياسي طراحي شد يك افت سياسي را در سطح تقاضا ها نشان مي دهد و بيش از موضوع هسته اي ايران معطوف به نگراني ها در مورد اجماع بين كشورهاي 1+5 مي باشد. اين سند ضعيف را بايد نشانة ناكارآئي ديپلماسي دو سويه طرف مقابل و آغازي بر پايان آن تلقي كرد.

همشهری : از دیگر موضوعات محل چالش در روابط تهران و لندن پرونده استرداد دیپلمات سابق ایران به آمریکاست . در مورد پرونده آقای تاجیک به نظر می رسد اختلاف نظری میان برخی نهادهای سیاسی داخلی وجود داشته و دارد ، آیا چنین گمانه ای صحت دارد؟

سفارت جمهوری اسلامی ایران از ابتدای تشکیل این پرونده همواره با جدیت و با استفاده از همه ظرفیت ها در گیر حمایت و دفاع از حقوق این شهروند کشورمان در جبهه خارجی بوده و چنین احساسی را نداشته است.

همشهری : آیا به نظر شما اقدامات انجام گرفته در پرونده تاجیک با شکست مواجه شده است و وی به آمریکا مسترد خواهد شد؟

باید تصریح کنم که حمایت سیاسی ، حقوقی و مالی دولت نهم برای جلوگیری از استرداد یک شهروند ایرانی و سفیر سابق کشورمان در اردن ، آقای نصرت الله تاجیک ، به آمریکا بر اساس یک سیاست اصولی ،کاملا همه جانبه و بی نظیر بوده است . اعزام هیات های سیاسی از تهران به لندن در کنار مذاکرات مستمر و فشرده ای که شخصا با وزرای خارجه ، کشور و دادگستری انگلیس داشته ام و همچنین مذاکرات و مکاتبات وزرای امور خارجه دو کشور نشانه اهمیت موضوع و جدیت پرونده آقای تاجیک برای ماست . در سطح حقوقی با به کارگیری یک تیم زبده از وکلای متخصص در حوزه استرداد و صرف هزینه های میلیون دلاری ، تا کنون از استرداد آقای تاجیک به آمریکا ممانعت به عمل آورده ایم و اگر تلاش های مستمر و شبانه روزی دیپلمات های خدوم کشورمان در لندن در طول دو سال گذشته نبود ، وی شاید تاکنون به آمریکا مسترد شده بود . در حال حاضر هم ، امکان دادخواست در مقابل هر رای محتمل استرداد به آمریکا برای آقای تاجیک وجود دارد و با توجه به روندهای دادگاهی در انگلیس باید با حوصله و مراقبت پیش رفت.

همشهری : آقای تاجیک در مکاتباتی با شما ، از برخی ناهماهنگی ها در ارتباط او با سفارت و شیوه پیگیری موضوع از سوی سفارت گلایه کرده است ، می توانید اقدامات سفارت در قبال این پرونده را تشریح کنید؟

درك شرايط جسمي و روحي آقاي تاجيك بسيار مهم است ، وي از يك بيماري با سابقه قلبي خانوادگي رنج مي بردو با توجه به شرايط آزادي به قرار وثيقه يك ميليون دلاري كه در طول دو سال گذشته براي وي فراهم آورده ايم تا بتواند در كنار خانواده اش و در خارج از زندان زندگي كند ،نيازمند مراقبت هاي ويژه اي است . شرايط روحي و رواني  آقاي تاجيك تحت شرايط غير قطعي ناشي از مطول شدن روند حقوقي پرونده وي مطلوب نيست و پزشكان جسمي و روحي وي قوياً تجويز كرده اند كه از اشتغال ذهني مستمر  و وضعيت  هاي دلشوره زا قوياً اجتناب كند.  در شرايط فعلي آقاي تاجيك موضوع يك پروندة سياسي – حقوقي است و سفارت ج. ا. ايران بر اساس دستور العمل وزارت امور خارجه حداكثر تلاش خود را براي آسايش وي انجام داده است.

همشهری : واکنش ایران به اقدامات شیطنت آلود دولت لندن در مواردی نظیر تلاش برای خروج منافقین از فهرست سازمان های تروریستی و همچنین آزادی فوزی بداوی نژاد چه بوده است ؟

ما با حساسيت بالا سياست مماشات انگليس در قبال با تروريست ها را دنبال مي كنيم و در هر مقطع نسبت به چنين اقداماتي واكنش نشان داده  و اعتراض مي كنيم. دولت انگليس در خصوص گروه تروريستي منافقين كه هنوز در ليست تروريزم آمريكا و اتحاديه اروپا قرار دارد ، موضع دوگانه اي اتخاذ مي كند و خروج آنها از ليست تروريزم را نتيجه روندي قضائي در دادگاهي در اينكشور معرفي مي كند. آنچه حائز اهميت است تعهد عملي دولت انگليس در قبال راي دادگاه اينكشور براي خارج كردن گروهك منافقين از ليست تروريزم در قلمرو اينكشور مي باشد كه ناقص تعهدات بين المللي اينكشور در قبال مبارزه با تروريزم قلمداد مي شود.  من به آنها مي گويم شما نمي توانيد يك چيزي بگوئيد و همزمان كار ديگري انجام دهيد.اين موضع براي ما قابل قبول نيست.آزادي فوزي بداوي نژاد تنها تروريست باقي مانده كه در سال 1980 سفارت ما در لندن را مورد حمله قرار داد و منجر به شهادت دو ديپلمات كشورمان شد ، در راستاي همين سياست انگلستان قابل ارزيابي است . اطلاع داريدكه وزارت امور خارجه ما در تهران با فراخواندن سفير انگلستان نسبت به اين اقدام واكنش نشان داد و ما نيز در لندن با ملاقات و ارسال يادداشت ديپلماتيك اعتراضيه اي رسمي  به دولت اينكشور  داديم. ما يك منطق شناخته شده در اين خصوص داريم و آن اينكه حقوق و احكام داخلي كشورها قابل تصري به حوزه مناسبات بين المللي نيست و نمي تواند دولتها را از مسئوليت بويژه در جنگ عليه تروريزم كه انگلستان بخاطر آن به منطقه ما نيرو فرستاده است، مبري سازد.

همشهری : برای استرداد بداوی نژاد به ایران آیا مذاکره ای صورت گرفته است ؟

مذاکرات معمولا با دولت انگلیس در این گونه موارد انجام می شود و آنها با این مستمسک که موازین حقوقی اجازه مداخله در امور قضائی را به دولت نمی دهد سعی در رفع مسئولیت از خود دارند . با این وجود ما موضوع را در عرصه بین الدولی کاملا سیاسی تلقی می کنیم و از هم ظرفیت ها برای متقاعد کردن آنها استفاده می کنیم .

پایان.
Last Updated: 5 November 2008