با پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي مردم ايران در بهمن ماه سال 1357 و بروز تحولات انقلابي در ايران، دولت انگليس اقداماتي را عليه ايرانيان بخصوص دانشجويان ايراني در انگليس انجام داد و سخت گيري هايي در اين زمينه آغاز نمود. اين اقدامات منجر به تشديد تنش ها ميان دوكشور و برگزاري نخستين تظاهرات مردمي برضد انگليس در اواخر سال 1357 در تهران گرديد.

با اخراج گروهي از دانشجويان ايراني از لندن و زنداني شدن شمار ديگري از آنها كه همانسال در مقابل سفارت امريكا در لندن و در اعتراض به دستگيري گروهي از دانشجويان ايران توط پليس امريكا و در مقابل كاخ سفيد دست به تظاهرات زده بودند، دولت ايران در اين زمينه به مقامات دولت انگليس رسماٌ اعتراض و هشدار داد كه اين روند در نهايت منجر به تشديد بيشتر تنش ها در مناسبات دو كشور مي گردد. متعاقب اين وضعيت و تشديد تنش ها وزارت خارجه انگليس در نيمه دوم سال 1359 كاردار و ديگر ديپلماتهاي سفارت انگليس در تهران بجز يك نفر را به لندن فراخواند و سفارت اين كشور در ايران را تعطيل اعلام كرد. 

 دهه 1360:

در آذر ماه سال 1359 مارگارت تاچر نخست وزير وقت انگليس اعلام داشت: « چندماه است كه چندتن از شهروندان انگليسي در ايران در بازداشت بسر مي برند. تازمانيكه اين افراد آزاد نشوند دولت انگليس هيچگونه روابط سياسي با دولت ايران برقرار نخواهد كرد».

در اوايل سال 1360 كاردار وفت انگليس در ايران با جناب آقاي هاشمي رفسنجاني رئيس وقت مجلس شوراي اسلامي ديدار و خواهان گسترش روابط دو كشور شد. رئيس مجلس شوراي اسلامي نيز در پاسخ اظهارداشت: سياست جمهوري اسلامي ايران اين بوده است كه با كشورهايي كه اهداف استعماري و سلطه جويانه ندارند روابط دوستانه داشته باشد. اما انگلستان در قضيه گروگانها امتحان خوبي پس نداده است.

اين وضعيت همچنان ادامه يافت و درسال 1365 پس از چندسال تيرگي روابط ميان دوكشور ، خانم تاچر نخست وزير انگليس تغيير رويه داد و خواستار بهبود روابط با ايران شد و اعلام نمود كه انگليس و امريكا معتقدند ميان كشورهاي غربي و ايران بايد روابط بهتري برقرار شود. بديهي است كه اينگونه تغيير لحن ها در مواضع غرب دراثر پيروزي هاي رزمندگان ايران اسلامي در جبهه هاي جنگ  عراق با ایران ايجاد شد.

درسال 1365 باتعيين سرپرست دفتر حفاظت منافع در دو كشور ايران و انگليس موافقت شد اما با ماجراها و تنش هاي ديگر ازجمله دستگيري «راجر كوپر» به جرم جاسوسي در ايران و دستگيري يكي از ديپلمات هاي ايران در منچستر در 1366 از ورود سرپرست هاي مزبور در دو كشور ممانعت بعمل آمد.

درسال 1367 دوكشور بارديگر مذاكراتي را براي بهبود مناسبات دوكشور آغاز كردند و به نتايج رضايت بخشي دست يافتند كه منجر به تبادل هيئت هاي سياسي ميان دو كشور شد. بدنبال بازگشايي سفارت انگليس در تهران در آذرماه سال 1367 وزراي خارجه دوكشور نيز باهم مذاكراتي بعمل آوردند كه در نهايت به سفر وزراي خارجه ايران و انگليس به لندن و تهران منتهي شد.

انتشار كتاب توهين آميز آيات شيطاني در اواخر سال 1367 بارديگر منجر به قطع روابط ديپلماتيك ميان انگليس و ايران شد. انگلستان پيشتاز تنش در روابط گردید و كليه ديپلمات هاي خود را از ايران فراخواند و مجلس شوراي اسلامي نيز در اسفند ماه 1367 طرح قانوني قطع كامل روابط سياسي با انگليس را تصويب نمود.

درسال 1369 رئيس گروه بين پارلماني ايران و انگليس در مجلس انگليس اعلام نمود كه پيشنهاد مربوط به فرستادن يك هيئت پارلماني به ايران مورد استقبال وزير خارجه وقت انگليس قرار گرفته است. با اختلاف نظرهايي كه ميان دوطرف پيش آمد اين سفر انجام نشد و متعاقباٌ در شهريورماه 1369 دولت انگليس از تلاش هاي ايران و سوريه براي آزادي «برايان كناد» شهروند ايرلندي اين كشور در لبنان ، تشكر كرد. در اقدامي ديگر، در 16 شهريورماه همین سال «داگلاس هرد» وزيرخارجه وفت انگليس اعلام كرد كه دولت متبوعش خواهان از سرگيري روابط با ايران است و درنهايت در5 مهرماه 1369 روابط سياسي دوكشور از سرگرفته شد.

 دهه 1370:

دولت هاي ايران و انگليس در سال 1371 مذاكراتي را براي ارتقاي سطح مناسبات دوكشور به سطح سفير انجام دادند ، ولي تا ارديبهشت سال 1378 مناسبات دوكشور در سطح كاردار باقي ماند.

با روي كارآمدن «توني بلر» نخست وزير انگليس از حزب كارگر در سال 1375 (1997) و تداوم ریاست جمهوری آقاي هاشمي رفسنجاني ،  روند مناسبات دوكشور به سمت تغييرات مثبت تري نيل يافت. با شروع دوره رياست جمهوري  آقاي سيدمحمد خاتمي بعنوان رئيس جمهوري اسلامي ايران در سال 1376 و سپس مذاكرات و مناسبات شخصي که ميان آقاي دكتر خرازي وزير خارجه وقت ايران و رابين كوك وزيرخارجه جديد انگليس برقرار شد روابط دو كشور به سطح سفير ارتقا يافت و از شهريور 1378 دوكشور توانستند سفراي خود را مبادله نمايند.

اين مناسبات كماكان در سطح سفير در دوره وزارت «جك استراو» ادامه يافت و وي براي مذاكرات در خصوص مسائل دوجانبه و موضوع برنامه هاي هسته اي ايران توانست مجموعاً پنج بار به ايران سفر نمايد و متقابلاً وزير خارجه ايران نيز سه بار به انگليس سفر كرد.

در اين مقطع دستگيري آقاي هادي سليمانپور سفير پيشين ايران در آرژانتين موجب حساسيت در روابط شد كه در نهايت دستگاه قضايي و دولت انگليس تصميم به لغو حكم بازداشت وي گرفتند.

 دهه 1380:

حمله يكجانبه امريكا به عراق درسال 1381 و همراهي بي قيد و شرط دولت تونی بلر در انگليس از سياست هاي جنگي واشنگتن موجب دور تازه اي از تنش در روابط گرديد. حضور نيروهاي انگليسي در جوار مرزهاي شرقی و غربی  ايران كه همواره زمينه ساز مشكلات امنيتي بوده ، هنوز هم موجب نگراني عميق ايران است.

متعاقباً ، مذاكرات درخصوص برنامه هاي صلح آميز هسته اي ايران شروع شد كه بين ايران از يكسو وسه كشور ؛ بريتانيا، فرانسه و آلمان از سوي ديگر انجام شد و سه سال ادامه يافت. اين مذاكرات گرچه در مراحل اوليه و در راستاي اعتمادسازي ميان اين كشورها و ايران انجام شد و به توافقاتي نيز دست يافت اما باتوجه به ادامه مقاصد اروپا براي جلوگيري از پيشرفت فني ايران از پيشرفت بازماند. 

وضعيت مناسبات سياسي ايران و انگليس در دوره رياست جمهوري جناب آقاي دكتر احمدي نژاد از مرداد 1384 همچنان ادامه يافته است و دو كشور مناسبات خود را در سطح سفير حفظ كرده اند . 

در سال 1385 دولت انگلیس سعی کرد مذاکرات هسته ای را در چارچوب گروه کشورهای 1+5 ادامه دهد , لیکن لحن اظهارات مقامات و رسانه های انگلیس علیه دولت منتخب و مردمی جمهوری اسلامی ایران به ریاست جناب آقای دکتر احمدی نژاد شدیدتر شد. در آبان ماه 1385 دستگیری نصرت اله تاجیک دیپلمات بازنشسته ایرانی در لندن و تلاش برای استرداد وی به آمریکا که تاکنون ا دامه داشته است و اعمال فشارهای جسمی و روحی به وی تنش را روابط فیمابین را باز هم افزایش داد. 

نیروهای انگلیسی حاضر در کشورهای افغانستان و عراق شروع به انجام حرکت های ایذائی علیه قلمرو ایران نمودند و سرانجام در فروردین 1386 یک گروه از ملوانان انگلیسی پس از چندین بار تخطی وارد آبهای سرزمینی ایران شدند. این گروه 15 نفره از نظامیان انگلیسی توسط مرزبانان ایرانی دستگیر و برای بررسی موضوع به داخل ایران هدایت شدند. بحران ملوانان انگلیسی  و مدیریت آن که دو هفته به طول انجامید نگاه دولت بلر را نسبت به شرائط متحول منطقه ای تغییر داد , لیکن سایه سنگین این تعرض نظامی به قلمرو جمهوری اسلامی ایران همچنان در روابط باقی ماند.

با بعهده گیری نخست وزیری دولت انگلیس توسط گوردون براون سیاست انگلیس در تخاصم علیه ایران و از طریق هدایت طرح های تحریم اقتصادی شدیدتر از طریق کشورهای 1+5 ادامه یافت و نخست وزیر انگلیس اولین رهبر غربی بود که خواستار تحریم همه جانبه علیه صنایع نفت و گاز ایران شد. در سال 1387 دولت انگلیس توجه ویژه ای را به مقدمات برگزاری دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران معطوف داشت ودر پی آمد انتخابات ایران بیشترین مداخله آشکار و نهان را در امور داخلی ایران به عمل آورد که در کلیه سطوح مورد انتقاد مقامات جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. این مداخلات منجر به اخراج دو دیپلمات انگلیسی ازتهران شد و متعاقبا دولت انگلیس نیز بدون هیچ دلیلی اقدام متقابل انجام داد . همچنین در این سال بحث کاهش سطح مناسبات میان ایران و انگلیس به یکی از مباحث داغ در مجلس شورای اسلامی و در طیفی از رسانه های ایران مبدل گردید و ادامه یافت.

سال 1389 در روابط ایران وانگلیس در حالی شروع شد که دوره دولت کارگری انگلیس با مدیریت ضعیف اقتصادی در داخل و مسائل منطقه ای و بین المللی به پایان رسید و حزب محافظه کار خود را برای شروع دور جدیدی از مناسبات با نگاه تغییر و تحول در سیاست داخلی و خارجی آماده نمود.

در خلال دوره ریاست جمهوری جناب آقای دکتراحمدی نژاد سیاست هسته ای جمهوری اسلامی ایران بر اساس اهداف از پیش تعیین شده و صلح آمیز خود با قاطعیت به پیش رفت و ایران به یک کشور هسته ای تبدیل شد. معهذا پیشگامی دولت انگلیس در اقدامات ضد ایرانی خود در شورای امنیت سازمان ملل و اتحادیه اروپا و سنگ اندازی در تحقق حقوق مشروع وقانونی ملت ایران نسبت به دستیابی ایران به فن آوری صلح آمیز هسته ای ره به جائی نبرد و این در حالی است که هنوز بیش از200 شرکت ایرانی در لیست تحریم های یک جانبه دولت انگلیس قرار دارند.

در 16 ارديبهشت 89 ( برابر 6 مي 2010) مردم بريتانيا دست به يك انتخاب تاريخي زدند و با راي خود ، عدم اطمينان به يك حزب براي تشكيل مستقل دولت را اعلام كردند. نتيجتاً مجلس معلق در اين كشور شكل گرفت و براي اولين بار پس از جنگ جهاني دوم يك دولت ائتلافي از احزاب محافظه كار و ليبرال دموكرات به روي كار آمد و از 22 اردبهشت 89 كار خود را رسما آغاز كرد. وزير خارجه دولت جديد ائتلافي ، آقاي ويليام هيگ ، سياست خارجي اين دولت را متمايز توصيف نموده و مسئله افغانستان را اولويت اول كار خود معرفي نموده است.

پایان.
Last Updated: 13 May 2010